The Psychoanalysis of Neuropanda

หลายๆคนคงเคยได้ยินคำว่า "วิกฤตการณ์วัยกลางคน" (Midlife crisis) ซึ่งเป็นภาวะการณ์ที่เกิดขึ้นได้บ่อยๆในคนอายุประมาณ 41-60 ปี ซึ่งเป็นช่วงที่ชีวิตมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างฉับพลันจนอาจปรับตัวไม่ทัน 

เช่น การเกษียณอายุทำงาน การที่ลูกๆมีครอบครัวแล้วแยกบ้านออกไป หรือปัญหาสุขภาพที่เพิ่มขึ้น ซึ่งคิดว่าเราหลายคนคงจะเห็นจากผู้หลักผู้ใหญ่ในบ้านมาบ้าง แต่ผมคิดว่าในเมืองไทยมีคนที่เป็นวิกฤตวัยกลางคนไม่มากเท่าประเทศทางตะวันตก เพราะโครงสร้างทางครอบครัวของคนไทยเรากับของต่างประเทศนั้นยังต่างกันอยู่ในหลายด้าน

แต่เมื่อไม่นานมานี้ เราอาจได้ยินอีกคำศัพท์หนึ่งที่น่าจะโดนกับพวกเราๆท่านๆ คือคำว่า "วิกฤตการณ์หนึ่งในสี่ของชีวิต" (Quarter-life crisis) คำๆนี้เป็นการกล่าวถึงคนในวัยผู้ใหญ่ตอนต้น คืออายุประมาณ 21-29 ปี ซึ่งเมื่อผมลองได้อ่านดูคร่าวๆ จากข้อมูลในวิกิพีเดีย (http://en.wikipedia.org/wiki/Quarter-life_crisis) ผมก็รู้สึกว่า อาการของวิกฤตนี้ไม่น่าจะอยู่เพียงแค่ในสังคมตะวันตก แต่รวมถึงสังคมชาวตะวันออกและในคนไทยด้วย ในญี่ปุ่นเองก็มีคำเฉพาะที่กล่างถึงคนกลุ่มนี้ คือ ฟุริตะ (furita) หรือฟรีเตอร์ (freeter)

ลักษณะของคนที่ตกอยู่ในวิกฤตหนึ่งในสี่ของชีวิต มักจะมีลักษณะอย่างนี้ครับ (ลองเช็คตัวเองดูก็ได้นะครับ)

• ความรู้สึกสับสนในอัตลักษณ์ (identity) ของตัวเอง
• ความรู้สึกไม่พึงพอใจในงานที่ตัวเองทำ หรืออยากเปลี่ยนงานอยู่เรื่อยๆ เพราะคิดว่างานที่ตัวเองทำอยู่นั้น "ไม่ดีพอ" กับความรู้ความสามารถที่ตนได้ร่ำเรียนมา โดยเฉพาะคนที่จบมาในสายที่การสมัครงานจำเป็นต้องใช้ประสบการณ์การทำงาน 
• ความตึงเครียดจากภาวะการแข่งขันในการทำงาน เนื่องจากในแต่ละปีมีผู้จบการศึกษามาก จึงมักต้องมีการแข่งขันกันตั้งแต่การสมัครงานจนไปถึงการพยายามไม่ให้เป็น "ผู้แพ้" ในสายตาคนอื่น
• ความรู้สึกไม่มั่นคงในอนาคต เช่น หน้าที่การงาน ความสัมพันธ์กับผู้อื่น เป้าหมายในชีวิต ฯลฯ
• ความเครียดทางด้านการเงินและค่าครองชีพ
• การสูญเสียความใกล้ชิดกับเพื่อนในสมัยเรียน และความรู้สึกโหยหาอดีต (nostalgia) 
• ความรู้สึกเบื่อหน่ายสังคม และความเปล่าเปลี่ยว
• มีแนวโน้มที่จะมีความเห็นที่รุนแรง และไม่รับฟังผู้อื่น
• มีความรู้สึกอยากจะ"ทบทวน"ความสัมพันธ์กับผู้อื่นอยู่เรื่อยๆ (เช่น "ตกลงเรายังเป็นแฟนกันอยู่หรือเปล่า")